Дика суртанча

Дукха ха йоацаш, газето дийцар профессора Дахкильгов ИбрахIима 80 шу дизара хьакъехьа. Цунах мел дукха дувце а, хIаьта а дийца варгвоацаш, дIаьхий а диза а дар цун вахар дикача гIулакхашца. Цхьа оагIув яр цун вахаре, журналисташа кIезига ювцаш е вIалла ца ювцаш. Сога хаьттача, цун кхоллама наькъ тIа лоархIаме моттиг дIалоацаш а яр из. Цунца дешаш хиннача наха дика дагадоагIа, моллагIча йоазонхочоа хетадаь вIашагIкхетар кийчдеш хилча, цунна юкъе дикка доккха дакъа лоацар ИбрахIима.

Белггала аьлча, везвеш волча йоазонхочун сурт дуллаш хиннад цо. Ше бокъонца вола суртанча волга, цу хана хьагойта хиннад Дахкильговс. Сона хьехаш хиннав профессор. Цкъа хьалхагIа гIалгIай багахбувцам, цул тIехьагIа литература цунгара Iомадаьд аз. ДагадоагIа, со студент волаш, филологически факультета тайп-тайпарча кафедрашка хьалтеха даьхка сурташ ИбрахIима даьхкад яхаш дийца. Царех цаI дар Кирилли Мефодийи шаккха гойташ хинна доккха сурт. Из говзал йицлуц цунна дIахо дIа мел бодача вахара новкъа. Деррига де: хьеха, Iилман болх бе, дувцараш, романаш язъе, факультета кулгал де, сурташ дахка – кхоавора из. Атта-м дацар цхьан сага из шедар кхоачашде. Цхьа кица да гIалгIай, «ши харбаз цхьан бе таръеннаяц» яхаш. Дахкильговх лаьца дувцаш, из кица цхьанне доаладергдацар аьнна, хет сона. Цун бе тарлора шиъ, кхоъ, кхы дукхагIйола «харбазаш». Цун керттера бахьан дар, балха тIера из хилар. Къахьегама лагере начальник волаш Наурски районе цо болх мишта бора дагадоагIа сона. Багахбувцам гулбе, аьхки районашка студенташ ийца вахача, салоIаш йола ха кIезига яр цун. Даим балхах воаллар Iилманхо. Цхьан сарахьа маьркIажа боад къовлабенначул тIехьагIа, Iаьлий-Юрта вахар со, профессорах кхета дагахьа. Багахбувцам гулбеча студенташца, укхазарча школе вахаш вар из. Уйча гаьннара хьахозаш дар яздеча машинка тата. Болх беш воалл, аьнна хийтар сона. Иштта да а дар-кх из. Цудухьа кхоавора из массадола гIулакх кхоачашде.

Йоазонхо хиларах тарра, ше дувцараш е роман язйича, цу книжкашта дола сурташ ше дехкар цо. Масала, эггара хьалхара цун книжка хинна дIаэттар «Куке денал» яхар. Цун беттгаргашка хьежаш, юкъера оагIонаш йовзаш, дика гу чулоацамга хьежжа нийса а хоза а даьхка сурташ. Уж иштта дахкара бахьан да, сурташ кхеллар ший турпалий оамалаш дика йовзаш вола автор волга. Турпалий сурт-сибаташ гойта, уж кхеллача сагал дикагIа ховргда аьлча бакъдац. Цудухьа вIаштIехьдаьннад цун Куке сурт, нах тешаргболча тайпара, дилла. Укхаза белагалдаккха деза, вай таханарча байракха сурт а эггара хьалха цу книжка тIа кепа теха хиннилга. Куки вода бIун баьччанца Хучбараца маалой цIоз эшаде, цу хана цун бейоаллаш хул байракх. Цу тIа латтар таханарча ГIалгIайчен байракха тIа латта маьлха хьарак да. Цигар хьаийца да из, цудухьа оал ИбрахIимах къаман байракха автор ва. Геттара нийса диллача санна хеталу хIама хьаде безам боацаш хиннача, мекъача йиIига Самарта сурт, кхыдараш.

ШоллагIдола йоазонхочун книжка дар «Шутар» яхаш. Из цIи йолаш вар, цу тIа вувца саг. ДагадоагIа из Шолжа-ГIалий тIарча книжни издательстве арадаьнна. ВIалла Iо а дешалехь, наьха теркам тIаозаш дар из, мужалта тIа диллача чарахьа суртаца. Топ бейоаллаш вола чарахь, гонахьара баьццара хьу, цIокъ – деррига каравугаш хоза дар. Цу книжканна юкъе мел доагIа сурташ а автора ше даьхкадар, цхьаццадолча школе Iомадеча книжкашта юкъедахача йоазошца дувзаденнараш санна. Царех тарра кхы дукха балхаш даьд цо, сурташ кхоллача даькъе.

Наьсарен района газете балха вар со 90-ча шерашка. Вай республика хьаеш хинна хьалхара шераш дар уж. ИбрахIим ваха венавар Наьсарерча Нурадилов Ханпаший цIерагIча улица тIа. Хала ха яр из. Столица яцар, чIоагIденна Iаьдал дацар. Массадолча хIамах догьийккха лелаш къам дар. ХIаьта а ши кулг вIашкадилла Iеш вацар Iилманхо. Еррига халонаш ла гIо дергдола хIама лехар цо. Из гIо цунна дора ший Iилманхочун балхо а сурташ дехкаро а. Каст-каста редакце воагIар Дахкильгов. Духхьал ше даь йоазош дена ца Iеш, царна дола сурташ дахьар. Колой КIанта хетадаь йоазув арадаьлар районни газета оагIонаш тIа, цунца дувзаденна сурташ а долаш. Дерригаш кхоъ дар Iилманхочо дилла цу тайпара сурт: Колой КIант лоаман чхар тохаш ва Сеска Солсанна тIехьа; Колой КIант гамажа тIаьдача оасашца вийхка улл, зурма локхаш; Колой КIанти Сеска Солса йишеи. ИбрахIима даьхкача цу сурташа дукха дувц турпала бакъахьарча оамалах, низах, деналах, нах безаш а царех тешаш а хиларах. Iаьржа шаькъеи каьхати мара ийшадац уж тамашийна балхаш кхолла. Газета тIа кепа техачул тIехьагIа, цхьадараш бе-беча книжкаш тIа арадийннад царех. Цхьадараш сога кхаьчадар, редакце цу хана къахьегаш хиларах. Цул тIехьагIа школе се балха вахача, музей еча хана, цу чу хьалтехар царех цхьадараш, товргдолча тайпара хоза гомаш а даь. ХIанз цига чубаьхкача дешархошта цу сахьате бовз шоаш Iомадаьча дувцара турпалаш. Уж куцашта-сибаташта мишта хиннаб хов. Цу ханара барзкъа нийса хьахьокха ховш хиннав Iилманхо. Масала, «Колой КIанти Сеска Солса йишеи» яхача сурта тIа Колой КIант ва дарза кийи, гIовтали, фетингаш дагIа кочи ювхаш ХIаьта йоI курхьарс туллаш я. Къаьнарча заман чухь вай кхалнаха лелаяьча кийна сурт дилларашта юкъе хьалхарчарех цаI ва из. Сога хаьттача, ИбрахIима кхычарел нийсагIа а хозагIа а диллад из сурт. Музее хьалъолла из кий хьаяйта се водача хана, Iилманхочо дилла сурт ийца вахар со. ХIамаш тегаш йолча кхалсага, атта хилар цу суртага хьежжа сона эша кий хьае. Иштта говза кулг долаш вар Дахкильгов сурташ кхоллача даькъе.

Юххера цун цхьаькха цхьа сурт дувца безам ба са. Эггара хьалха Iилманхо, Шолжа-ГIалий тIа ваьхачул тIехьагIа, ший мехка цIавенача хана, дукха тайп-тайпара гIишлош яр вайцига хьалъеш латташ. Царех цаI яр хIаьтта хьаяьча телевиденена лаьрхIа йола вышка.

Хала а кхераме а болх бар из, хIана аьлча вертолётаца хьал а ийдеш. IотIахотта дезаш дар цун тIера доакъош. Цу вышкан доакъош тIа хьакхашта лелар атта гIулакх дацар. ХIаьта а, цхьанна кхерамах ца къахкаш, из вышка хьалъоттайир гIалгIаша. Из хIама шийна бIаргадайча, цох сурт ца дуллаш Iевеннавац ИбрахIим. Долчча беса шедар хьагойтад цо, ше диллача «Телевышка хьалъяр» яхача сурта тIа. Технико беш бола болх а, адамаша цу юкъехьош дола дакъа а, Iалама хоза латтар а, балха новкъарло еш боаца хаоттам а – шедар хьагойтад художника дукха доаккха доацача, каьхата листа диълагIа дакъа мара хургдоацача, сурта тIа. Цу гIулакха наьха санна говзал еза. Из говзал йолаш вар Дахкильгов.

Оалаш ма хиллара, цхьа кулгаговзал йола саг, моллагIа хIама хьаде ховш хул. Ишттача нахах вар филологически Iилмай кандидат, профессор, гIорваьнна Iилманхо а хьехархо а. Хетаргахьа, дIахо дIайодача хана, кхы а дукха кердадараш, хIанзалца вай бIарга ца гуш, къайла лаьтта дуккха хIамаш довзаргда вайна, цу тамашийнача сага вахарца дувзаденна.

С. Арчаков

Сурташ тIа:

Дахкильгов ИбрахIима даь балхаш


Последние новости Ингушетии по теме:
Дика суртанча

Дика суртанча - Магас
Дукха ха йоацаш, газето дийцар профессора Дахкильгов ИбрахIима 80 шу дизара хьакъехьа.
20:22 26.08.2017 Skforussia.Ru
- Магас
Дукха ха йоацаш, газето дийцар профессора Дахкильгов ИбрахIима 80 шу дизара хьакъехьа.
19:35 26.08.2017 Сердало
 
По теме
Корта хьаллаьца вагIа Жантмар. Мело хьежа малх мара, цхьаккха хIама дац тахан цун дог хьоасташ.
09.09.2017
ШАКIА  (дувцар) - Сердало Корта хьаллаьца вагIа Жантмар. Мело хьежа малх мара, цхьаккха хIама дац тахан цун дог хьоасташ.
09.09.2017
Бераш – вай кхоане я. Тахан вайга хьа а кхаьча, вай леладер, кхоана шоаш вай ханага хьаайттача, вайгара дIа а ийца, дIахо дIадахьа дезараш ба уж.
06.09.2017
 
Дукха нах баьхаб, хIанз а бах вай мехка, шоай гIулакх тIехьатетташ, мел йоккха хало шоашта хуле а, къаман юкъара гIулакх хьалхадоахаш.
06.09.2017
ТХОВ ТIА ЛЕЛА БЕРАШ - Сердало Бераш – вай кхоане я. Тахан вайга хьа а кхаьча, вай леладер, кхоана шоаш вай ханага хьаайттача, вайгара дIа а ийца, дIахо дIадахьа дезараш ба уж.
06.09.2017
Къаман гIулакха лаьтта саг - Сердало Дукха нах баьхаб, хIанз а бах вай мехка, шоай гIулакх тIехьатетташ, мел йоккха хало шоашта хуле а, къаман юкъара гIулакх хьалхадоахаш.
06.09.2017
 
ДIадолалуш да дешара керда шу. МоллагIча сага лов ший бер дика дешаш хилар, цунга гIолла хьаькъал Iомадаь, из вахаре дика дIанийсдалар, атта, хоза ираз долаш дахар.
31.08.2017
Следователи выясняют причины кровавой ссоры между двумя соседями со стрельбой и поножовщиной в ингушском селении Троицкое - Ингушетия Следственным отделом по Сунженскому району следственного управления СКР по Ингушетии возбуждено уголовное дело по факту убийств в результате ссоры двух соседей в сельском поселении Троицкое.
20.05.2018 Ингушетия
Архив Ингушские полицейские пресекли деятельность организованной преступной группы из шести человек, занимавшейся торговлей наркотиками, сообщили газете «Ингушетия» в пресс-службе республиканского МВД.
18.05.2018 Ингушетия
В Назрани, недалеко от строительного магазина «Сити-строй», в собственной машине обнаружен труп мужчины со сквозным ранением головы, сообщил газете «Ингушетия» источник в правоохранительных органах.
18.05.2018 Ингушетия
Прокуратура республики утвердила обвинительное заключение по уголовному делу в отношении 41-летней местной жительницы, обвиняемой в совершении преступления по ч. 3 ст.
17.05.2018 Ингушетия
Званием Заслуженного экономиста Ингушетии и юбилейной медалью «25-летие РИ» глава РИ удостоил этнического ингуша-Михаила Гуцериева - Magas.Ru Из соц.сети главы РИ Накануне принял участие в творческом вечере человека большого таланта,в котором прекрасно сочетается поэт,композитор,один из самых успешных бизнесменов,Михаила Гуцериева.
20.05.2018 Magas.Ru
«Золотое древо с саблезубыми антилопами» можно будет увидеть в Ингушетии в «Ночь музеев» - Ингушетия В Ингушском государственном музее краеведения имени Тугана Мальсагова в «Ночь музеев», которая пройдет по всей стране завтра, 19 мая, пройдет выставка одного экспоната.
18.05.2018 Ингушетия
Делегация из Ингушетии представляет республику на итальянском фестивале «Летний сад искусств» - Ингушетия Творческая делегация из Ингушетии представляет свою культурную программу на фестивале «Летний сад искусств», который проходит в эти дни в итальянском городе Бари, сообщает пресс-служба республиканского Министерства культуры.
18.05.2018 Ингушетия
Ингушский театр юного зрителя принимает участие в VI Международном фестивале театров кукол «Рабочая лошадка», который в эти дни проходит в городе Набережные Челны Республики Татарстан, сообщает пресс-служба творческого коллектива.
18.05.2018 Ингушетия
Моя жизнь — производная от внутренних вероубеждений Ваха Остапович Хадзиев Ваха Остапович Хадзиев — народный артист Республики Ингушетия, талантливый, самобытный, подкупающий своей искренностью, убедительный на сцене,
16.05.2018 Ингушетия
Детский хореографический ансамбль «Сийг» представит Ингушетию на региональном фестивале-конкурсе молодых исполнителей «Я — талант», сообщает пресс-служба Республиканского дома народного творчества.
18.05.2018 Ингушетия
Ахмед Осмиев Боксер Иса Чаниев и его менеджер Хусейн Бузуртанов во время пресс-конференции в пресс-центре «Ингушетии» передали в дар газете перчатки, в которых спортсмен выходил на поединок с Исмаэлем Барросо.
17.05.2018 Ингушетия
    Специалистами отдела земельного надзора Управления Россельхознадзора по Республике Ингушетия по результатам полученных протоколов испытаний почвенных проб на агрохимические показатели,
18.05.2018 Служба по ветеринарному и фитосанитарному надзору