Новости города БезФормата.Ru
Магас
Главные новости
 
Задать вопрос?

КЪОНАХИЙ

КЪОНАХИЙ - Сердало
Фото: serdalo.ru

К1ирандийнахьа дар из. Малхбуза ламаз д1адехка дага, щи кулг айдаьчча висар воккха саг, шоай юрта мaгlapa кхалнаьха махьарч хеза. Д1аладийг1ача, Tloxaнаькъан коара уж долаш мо хийттар. «Везан-Даьла, фу хилар-хьог1 цигача, диканна ц1ог1арч, ма дацар уж», аьнна, дагатессар. Ц1ог1а мел долча ц1ог1ан юкъе а белггала дар х1анз хезар. Иштта хул, цкъаьннахьа саг велча е вийнав аьнна б1ил деча. Цо тувлаваь, юха а дийхкар ший ламаз.

Кховзткъе иттанел т1ехваьнна, лакхача дег1ара, беркатеча амате, даим уйлане хьажар долаш саг вар Эска. Хало эзача тара а вар. Динах а воаллаш, нахаца лур-эцар а, царца дика-во а декъаш, аьннача дощ отташ а, г1аь-метта эттача деиз, «За1амий Эска», аьле, шийх ц1и йоаккхийташ а хьакхаьчавар укх ханага. Kloapгa дешара гаьнаваьнна веце а, мовлат а яьси а деша, аьле, лоалахоша д1авехаш вар. Из бахьан советий 1аьдало чувелла, ха текха а вар. Довнаш къестадеча е саг йигачайоалаяьча тоама болхарашца вохийтар из. Озабезам боацаш, бакъдар е щийна хетар юхь-духьал оалащ хиларо, укхангахьа увзар наьха лерх1ам.

Г1аьхьа чудерзадаь ков-карт дар цун. Йожа говр а, бетташ етт а, шоашта тоъал ялат доала, д1адувш лаьттан дакъа а долаш, боахам бар» Ший кудгашца хьаьнала къахьийга хьадаь а дар цу коа мел дар. Дагахьа воаккхийвора цо, шийх хьарам х1ама ца хьокхадаларагla. Бакъда, укх т1еххьарча хана эйхьазло чуяржаш латтар-кх Эский коа. Сесаг базар е йолаеннаяр.

«Соцаялар хьо, вайга товш а дацар из, цхьа к1аьнк мара а ца хилча, воаш кхаббал боахам ма бар вай», аьлча, ц1ен-нанас, шаьра дийце д1ак1аьдвора Эска: «Даьра къонах, хьанаьхка ви1ий сесаг базар т1а латтар-м, оалийтаргдац хьона вай. Кхы базар ала йиш йолаш а мичад ер-м. Коа-юккъе 1одоаккх «тавар», юха т1а а детте «опытом» д1ахьо. Bol ма вий хьа, саг йоало езаш. Х1анзар маьхашка хьежача, наха мо йоалалургья моттий хьона из».

Д1а1ехалора рузкъах 1ехалургвоаца Эска а, цу къамаьлах, х1анзара ахча дайдалар а саг йоалаяр а хьада-гадехача. Наха а ма леладой из! Хьалххе д1а-м хьийнадар цо: «Са пхьор-мартах а, аз луча caгlex а, заг1а-хьоалчаг1ах а ма хьокхадалийталахьа цох х1ама. Укх тхов к1ала, царех х1ама а ма хилийталахьа», аьнна. Совх1ама лелоча, коара ц1алга чу лоаттайора базара ена х1ама.

Дукха ха яьккхаяр Эскас шоллаг1а саг ца йоалаеш. Еннача сесаго яь кхоккхе йо1, маьре яха а, шо-шоай дезал болаш а яхар цу юрта. Из а тешал дар, цун мехкарашта. Г1алг1аша ма аллара: «Мегаргйола йо1 юртара араялийтац». Къоаночо-м: «Сох тийша дац из, шура дика яр цар йиар», оалар. Шийца хьаьнала яьхача сесагацара эзделаг1а, е ше воккха хеташ тоам ца хетарагla дарий хац, массехк шу даьккхадар цо, дуттар-кечдер а, ц1аг1ара лостам а ший мехкараша леладеш. Гаргарча наха а: «Вай ворхх1е а даьх денз хьадоаг1аш да ер Эска, фу хадийта мича мег къонахчо, ший бехкаг1а», яхаш, д1араьзаваь йоалаяьяр, ткъаьх шу з1амаг1а йола Гошархан. Кастта-каста дагаухар цунна, тайпан тхьамада яхар: «Ни1 къовла ди — хала ди да. Mala бер хилча, йи1игий а й1овхале хул даь-ц1енгара, д1а маьре бахача. Цар а уйла е еза 1а, Эска».

Енача хана «нускал мо» хиннаяле а, кастта гучадаьлар из барта сиха хилар. Бахьан из хила а товра: хьалха хинначар ц1аяр а, саго д1а ца югаш, тоъал яг1а хилар а. «Ер а юте, кхы йоалоча а ма вац», яхаш, ший дагахьа хеташ, хаддачара фу хоттадалараг1а а цу зоахалола юкъе лаьттарех тоам ца хеташ а садийттадар цо, йоккхалгахьа д1алестача, сесаг хьаькъал т1а яр дог доахаш.

Ший ц1ен-да-м вар из. Ц1аг1ардар ара ца далийта а, дезала сий метта лоаттаде а, хила беззача шиш лоатто а караг1адоалар. Х1аьта а раьза вацар-кх, во1 ший ларагla ца вараг1а. Ше а цхьаь виса хьалкхийнадаь, во1ах беркат доаладалар-кх, яхаш, из кхеве г1ийртавар, даьдика ца гуш ше яьккха ха дагайоаллаш. Эскийна дагаваг1ацар ший да: «къахетаме 1аьдал» даккха г1оазота вахача вийнавар из, ер когаш а вахалехьа. Даь-воша а, саг йоалаянза з1амсаг волаш, «ЧиКа апраце» вихьа, воаваьвар.

«Де дарба доаца лазар а, леха пхьа боаца дов а да-кх хьо», хетар цунна, т1ехье во кхер. Наггахьа дов а доалар акхар. Дилла а ви1ий г1алаташ къайлакхухьача нанас, да гlap е эттача оалар: «Витал-хьай из, ма бала бахь 1а цунга. Шортта хьай баларе фу дергдар-хьог1». Цунна духьала юхаоалар: «Бочал дукха ца говш доастамалга йоалл. Х1аьта, доастамал сий довра дукха гаьна яц. Сий дейначоа фуннаг1-моллаг1а караг1а дала а тарло» — аьле.

Цу дагабоалламо хела то1авора, ткъаьра ваьннача ви1ий, Тимура уйла еш вола да. Х1анз ц1аг1а вац, Москве ваха. Фу деш ва а хац. Болх беш ва-м оал нанас. «Цо хьалъухийташ деций ер «тавар», оал. Цец а вувлар Эска: «Ванаг1а, фу дола-хьог1 ер, да мукъаг1а. Юха мехка дийрзача, шовзткъа шу гарггача хана, Сибрег1а а, д1а-а японций доазонга кхаччалца а д1а ма ухарий нах, «доагораг1а» ух, яхаш. Уж-м йоккхий моттигаш а яр. Х1анз арахьа мел лелараш, цу цхьан моттиге фу деш бола-е. Мелла из яле а цхьа шахьар мара йий из. Д1а мел вахача хоз-кх, хьанаьхка к1аьнк-м дика д1атоссавенна, х1ама хьадеш ва цу Моска, яхаш». Ший вар а, наьха бараш а, 1уйре-сайре ц1аг1а а йолаш, хьаьнала къа а хьегаш, мехка хулилга ловра цунна. Бакъда, зама кхы яр.

* * *

Ламаз даь ваьлча, вагг1ачара д1акхайкар из, «хьада цигара пезгаш, мича яхар хьо», аьнна. Т1аккха мара хьадагадоханзар, мохчан йо1 йодача из яхалга. Шоашка хайта деце а, цига г1олга хьоадича, укхо кхы духьале йинзар. Саг д1айода ха т1ехъяьлча а, сесаг чу я хьелундаь раьза воацаш, ший аравоала барзкъа дийха, «воддаше доаккхар аз вирд», яхача уйланца, сулхьаш хьа а ийца цlaгlapa араваьлар Эска...

Кхай-д1оахал ваха, юрта маг1а д1акхаьчача, Tloxa Зайпала ковна, шерра йийла на1араш б1аргаяйра цунна. «Зайпала х1ама хиннад-хьог1, могаш воацаш ва аьнна хезадар сона из», дагахьа хеташ, д1ат1аэттар. Коа чу воаллашехьа зийра цо, таьзета кечъяь кхоален к1алхе а, техача г1андаш т1а баг1а гоннахьара боккхий нах а, къаьсттача г1анда т1а ваг1а Зайпал ше а. Дехьаг1а, яьна моттиг кийчъеш ма1а нах а, юстарча ц1еношка етта кирпишкаш чукхухьаш кхалнах а бар. Шеко йоаццаш, боккъонца таьзет дар отташ хиннар.

— Ассалам-1алейкум! — ду1анна кулгаш хьаллаьцар цо.

— Ва-1алейкум-салам! Эска, ду1а алалахьа! — хьайист-хилар к1алхарчарех ца1. Ковна-да Зайпал ца лаьрх1ача, д1ахора бараш Эскийла з1амаг1а бар цига цу юкъа. Ше коа кхачале д1ахатта саг ца нийсвалараг1а а, ма1ача сага а кхалсага а деш дола ду1а эргаш хилараг1а а, массанена цхьатара мега ду1а даь кулгаш юхьмарех хьалхьекхар Эскас. Т1аккха, Зайпала кулг лаьца, кодам бийцача:

— Зайпал, фуд ер? Кхалнаьха махьарч а хеза, ламаз даь ма ваьлла а хьалъара ийккхавар со, фуд-малад ца ховш! — аьлар цо.

— Тха воккхаг1ча ви1ий, 1азе, к1аьнк сацав аьнна, хабар да укхаза. Сийсара герз деттаденна балнице вихьа хиннав йоах из, районе, — къорача оазаца т1атехар. — Тахан lyppa, хьа ца кхеташ, д1аваьннав. Тхона тхоашта а хайнадац, дукха ха йоаццаш мара!

— Даьллахьа, ма во нийсденна хатар да ер! — аьлар Эскас.

— Гаргарча наьхацига бийса а йоаккхаргйолаш вахавар из, водача хана, йоах акхара, — лувра вож д1ахо. — Хьано фу даьд-м хац. Тохкаш 1аьдал а да, цхьацца дегабуъам беш нах а ба, йоах. Милице а, дакъа ц1ада балнице а баха нах ба. Уж чукхаьчача, хинначоа духт1авала а тарлургда-кх… Волле, Эска, Ioxa нахаца!

— Дала низ лулба хьона, Зайпал, ер ла! Шеддар гуш волчо къайла а ма вохийталва, укх довна бехкевар! Аз дича хургдар долаш ва хьо! Леха ца дезаш, урс хьоккхарг бежан а да, 1о коа. Кхы а сай хулчог1а хьа новкъост ва-кх со, Зайпал!

— Х1ама эшац, Эска, Даьла раьза хилва! Са г1улакха дакъа лаьцарг ва хьо! 1oxa, д1аволле! — кхоаленгахьа кулг хьекхар. — Д1аволлар-м… малх чубизале дакъан-кхоачо е кхоадой тамаш я. Волле, Эска, Ioxa! — аьнна, къамаьл чакхдаьккхар ковна-дас.

Уралаттарашта юкъе хиннача, 1азена т1аваха, цунга кодам а бийца, д1аваха боккхийча наха юкъе 1охайра из. Нах гуллуш бар. Цхьа ха яьлча, тхьамада Элбазар а, имам 1аддал-Хьамид а волаш, иттех саг вера. Ду1а даь, шо-шоай моттигашка 1охайшар уж а. Тхьамада йист хилар ковна-даьга:

— Зайпал, 1о Яса1ий-наькъан хьоалчаг1 даьча долаш, цига ер хеза доаг1а тхо! Хала дош а хала ди а да, тахан хьога денар. Х1аьта а, Зайпал-марш, сабаре хила веза! Дала сатоха низ лулба хьона! Хьо а корзаг1а ваьлча, з1амаг1ашта фу дагадох мича хов. Фуд-малад халцца, сатохар т1адож вайна! Фу дергда, нийслу-кх ераш! Хьан даьд, сакхувш х1ама дий укхох, Зайпал?

— Укхсахьта гучадаьнна х1ама дац! Са а тохаргда вай-м, Элбазар! Нахага а кхоач, сога а кхаьчад! Иштта кхел хиннай… Сабар а дергда, ла а дувг1аргда, наха ца даьр дага дохаргдац!..

Цхьаькха т1авена, юкъаг1дисар къамаьл. Из а, ала доаг1ар ковна даьга а, ви1ий даьга а ше аьнна ваьлча 1охайра, Эскийна эг1ахьа. Зайпала хозаш, дунен къамаьл де тоам ца хеташ баг1ар боккхий нах. Коарачарех ца1 т1авена Зайпал д1авийхар. Дувцар ца хаззал д1ахо байлар уж. Хье ца луш, цхьацца-шишша водаш, коаранах ковна к1оаргахье д1агулбенна, хийраг1а бараш бисар.

— Даьллахьий, Элбазар! — йистхилар тхьамадага, Эскийна уллув ваьг1а имам. — Ма аьрга хатараш а доккхий зенаш а да-кх ераш! Фу дича соцалурдар-те уж? Бехк-гунахьа доацаш, теххе, хийла саг 1овулл-кх! Ва1адаш ма яьй, рузбан деношка хьехамаш ма ду, xlapa ерача дийнахьа Мехка къаьда волча ма-б, довнаш къестош. Фу дергдар-те, тоадалара? Ма боккха эшам ба-кх, укх карарча хана мехка хулаш бар!

— Даьра, 1аддал-Хьамид, цу харц-наха кана ца боалийташ хьа-м боаг1а е мохк, вай къона долаш денз хьа. Вешта, цу хана, селлара даькъаза даьнна а ма дацар адам… Вайна, цхьа саг а сов дукха вар-кх, доацача бахьана керза вов. Х1анз латтар мо йолча замаха х1аьта а. Гоннахьа доаллар а ма гой. Укх деношка кхы а шиъ вийнав, Г1алг1ай-юрта хьалчубахарех… Хьехамех х1ама-м даьра хургдац, 1аддал-Хьамид, х1аравар щий ц1аг1ара а, ший кер чура а тоавала ца г1орте!

— Дала, ше раьза вар дергда-кх укх белха! — юха йистхилар юрта имам. — Бакъда, х1анз долхача наькъа вай д1аходолхе, ахка долхаш-м латт вай!.. Даьла оарцаг1а валва-кх вайна!..

Эскийна эг1ара, т1ехьа т1авенар йистхилар хьагарга те1а:

— Тха йи1иг я балнице балха. «Дежурсте» хинна, ше чуеча дййцар: цхьанне дог лоацаш, кхоъ кхийттий укхунна. Ханнахьа д1акхоачаваь валаре, лораша к1алхараваккха мегаш а хиннав!

— Хьаштдоацар да-кх! — шортто аьлар Эскас. — Зайпала а, цхьанна бусалба а, кераста а сага, вайна мегача хулийтаргдацар. Кагий нах ч1оаг1а эйхьаза боалаш боаг1а. Цхьа Даьла г1од хур-д ер, вайха массарех а хьаьрча!

— Эска, мишта воалл хьо, могий хьона?

— Д1а-м лел со, х1анзарчоа… Даьла дика ва вайца!

— К1аьнк ц1а-м венавац шун?

— Boaгla аьнна хабар дар-м йоах цунгара!..

Кхоален-к1алха баьг1арашта юха т1авоаг1ачара, ах-новкъа сецар Зайпал, хоаваллал корзаг1е а волаш.

Тхьовра из юстара ваьккхачо цхьа хоам баьлга кхеталуш дар. Т1аккха юхавийрзар, коа хиннача тайпан нахага б1арг лекха. Воккха-з1амига, шеввар а д1ат1авахар, го беш. Зайпала ца1 дувцар. Вокхара йовхьамаш беса хувцалуш гора. Юхе ваьг1ачунца къамаьле веннача Эскас зенцар из. Цхьа ондарг т1авена, д1авийхар Эскийна юхе ваьг1ар. Д1аваха ковна-даьга ладийг1а, сихха юхавера. Цун болар зийча, наьха къамаьл а сецар. Нийсса хьаб1ара ца хьожалут, вехха вар из. Юххера а, халла оаладелар цунга:

— Эска!.. Хьо укх коа ца хилча… бакъахьа хет акхана.

— Х1ай! Фу?! — бос бедар Эский юхьа т1ара.

— Довна бехке ваяхаш, хьавувцар… шун во1, Тимур ва...

— Аййя!.. ц1аг1а мичав из-м… Г1алат баьннаболий-те?..

— Сийсара сарахьа ц1авоаг1а иззеи, акхар к1аьнк а волаш, ши-кхо саг кхыйэ, «вагзале» в1ашаг1кхийтта, цхьаннахъа молаш баьг1аб йоах… Цигга дов а даьнна, нийсденнад йоах-кх из!..

Цо дийцар хозаш баьг1а боккхий нах а шоаш фу аргда ца ховш бисар. Къора сатем эттар кхоален-к1алха а деригача коа а. Г1ертта айвелар Эска. Йист хилар доацаш кхо-биъ гla а баьккха, кхоаленна баг1ачарех цхьан б1оаг1анна д1ат1атайжар, аьтта кулг дог долчча, наькха т1а а дуллаш...

Цу ханна, xaйшa баг1арех саг г1атта кхеле, дийла латтача коа ера дакъа дахьаш йоаг1а «скори помоща» машин. Кхалнаьха махьарч михьар даьлар. Шеввар а г1айтта, хьа коа-юкъе байлар. Дехьа лаьттараш т1абахар машина. Цхьан юкъа вицвелар цанна, б1алгla мо, вувлавенна латтийса Эска. 1одаьккха, д1ачудихьар вийначун дакъа. Нах а юха болабелар. Меттавера Эска а.

— 1а-айт, маьржа я1-кх! — лома дар санна ц1ог1а даьлару нах цецбоахаш. Ц1ог1а меттел, ц1аккха а из ч1оагla йистхулаш хеза дацар цанна. — Ва, Везан-Даьла, хьай Сийлаллий, хьай Возаллий духьа, са коа х1ана яйтанзар 1а ер шийла ворда! — вича денз-хьа валлалца, къонахчунга цкъа мара ца доала, веларах тара велхар даьлар цунга. Го а хаза а хала дар из. Фу хадарал а, цхьаннена метта ухкача, массайтте дакъанна 1от1ахьежарал а халaг1a дола, къонахчун оаз ма йоагг1а велхар. — Ма дукха хьесталора-кх со, Хьога, юхь-1аьржонах а, ц1ий хьарчарах а лоравар дехаш! Х1ана гоавир-те 1а со, ва-а Даьла, ер ди т1аотталца! Х1е-х1айт-я1-кх!..

Хьагобаь боккхий нах, шоашта могачог1а из теве г1ертар, Зайпал а цун кхоачарле а, дехьа д1агулбеннача латтар. Тхьовра ц1имхар йийрза цар йовхьамаш а шоай тайпара яр х1анз. Кхета хала дар цар дагарчох а. Кхалнаьха махьарч-тувжар а сейцадар цхьан юкъа. Цу коара адам а, гонахьара 1алам а, хьалхьежача гу лоамаш а – амаг1даьхача санна хетар, елхача къонахчун оазо...

Д1асецар Эска. Элбазар йистхилар:

— Айдамар, хьайца 1аьлаха а ваьккхе, 1очуг1ол Эскийца!..

Дехьа-сехьа, тхьамада ц1и яьккха нах а болаш, коаха вала волавелар Эска. Т1аккха сеца, юхавийрзар Т1оха-наькъангахьа:

— Сай ала apгla еце а, укх коара д1авахале йистхургвар со, юрта тешалаг1а! — екар оаз, цхьаккха бе доацача, дуненах дог диллача сага яр мо. Айлуш йоаг1а наьха гlaрaш а йийшар.

— Доккха хатар ловш ма латтий хьо, Зайпал. Укхал халаг1а хьайна дале а, хье кхеллача Даьла духьа, ладувг1алахьа сога! Хьона а, цхьаннена а со кхы лувш хозе, тамаш а я-кх! — лохе 1о а хьежаш, лувра из д1ахо. — Къона-къаваллалца айса яьккха ха, наьха бехках лоравала г1ерташ яьккхаяр аз. Шун сага караг1а, из ца1 мара ца хинна во1 д1аваьнна ди ер хилча, сона аттаг1а дар! — йовлакх хьалдаьккха, из б1аргашка а дихьа, т1аккха нахагахьа а вийрза. — Дог ма кхоардаделаш сох, Даьла духьа! — аьнна, д1ахо лийра. — Зайпал! Тахан, са воша а вац, даьцца ваьча даь-веший во1 а вац. Тайпан нах ба. Царех а, согари цу са во1 хинначунгари д1аийккхача, пхьена вижа йиш йолаш саг а вац. Укх довна юкъе вайта йиш а хилча, аз войтарг а хилча, ва тоам бола саг укх коа а ма вий. Цудухьа ду аз е къамаьл, де ца доаг1е а. Д1ара, шун доазонах ваьлча, хьа наха сона дов де дагадохе, тахан дуненахьа а кхоана къематдийнахь а са ц1ий хьаьнала да шоана! Фу хур-д ховш Даьла воацар вац. Сох фуннаг1а хуле а, е к1аьнк валара бехке воа саг, цу Даьла тешалах, шун тешалах, тахан денз-д1а аз сайх д1ахоадаву. Да ма вий, аьнна, кхайкача 1аьдала т1аг1оргвац, аьннача д1аэце топаш тоха аргда. Вуй-воаккхе а, 1аьдалга а шуга а ва из. Аз дош харцдаь мотт йий-еций шоана дикаг1а а ховр-д. Васкет дутаргда аз, се хьалхавоале, цунца г1улакх доаг1аш хинна саг са дакъан т1а ма отталва, аьнна. Зайпал, е къамаьл укх коа аз дараг1а, хьайна моге сона къинт1еравала. Дала ер ла низ лулба хьона! Дала вийрза моттиг даькъала цу к1аьнка а йойла!

Д1авийрзар Эска, волавала дага.

— Дакъа дахьийта-м дезар хьона, хьа укхазар! — аьлар, коа лаьттарех цхьанне.

— Велха везаргвацар, хьалххе а къот1анна...

Берза дараш мо, б1аргаш а къаьрза, ийккха хьежар цигахьа Зайпал. Кхы 1имад хазанцар цигахьара.

— Эска! — т1ехьакхайкар Зайпал. — Укх ден хало-м, 1а 1айха а хьоахайир. Мичча бесса хиннадале а веннар д1а чу улл. Тахан согара г1айг1а эца, сона доакъашхо хила, укх коа венавар хьо. Ер х1анз а, боккъонца фу бахьан долаш, бехк хьан болаш да а хац. Тхачун караг1а шунвар вала а мегар. Из а вож а, шаккъе нийсача новкъа хинна валаре, хатар ца хила торлора. Вай-м, ераш малха бовлале довзаш а, Сибрег1а дих1ача, багара бага ехкаш, ха текха а да. Халаг1дар дуккха лайна да. 1а яххача бесса, Эска, нах юкъе ухийташ, ер хало к1оарг а ца еш, тахан къоасто йиш йолаш дола х1ама, уккхаза къаьстача бакъахьа да! — тайпан нахага а хьажа, т1аккха, юртахошкахьа вийрза, къамаьл чакхдаьккхар. — Аз а, са дика-во кхоачача саго а, цу д1а латтача Эскийна а, цун наха а никъ бехкаргбац. Кулг-бехкечох фу хул халцца маьрша ба уж. Е тхоай саг вера бахьан, ма дарра тхона дайзача, д1ахорачоа а де доагг1ар дер-д оаха. Бехкечо ший бехк д1ат1аэца ца тигаро а, укх Эскас деча къамаьло вайна юкъе хир хадаро а, бокъолгахьа ца доалийташ хьадоаг1а вай. Шо а, таханарчоа мукъа хила, кхоана мара д1аволлалга хургдац ер. Дала эша ма долда шо! Цхьаькха а да. Вай довзарг хилча денз-хьа, 1оа-а Сибрег1а а, укх вай мехка а, веннар д1а а воллаш, юртаца дакъа а долаш хьавена За1амий Эска… кхоана укх таьзета хилча… со духьал авац!

Зайпал аьнна ваьлча, д1а а хьа а эцаш, шинна а къонахчоа баркале къамаьлаш дир наха. Цхьаболчара, «1азега а алийта, из венначун да а ма вий», йоахар.

— Со даимма хиннав ковна-да! — эккхийта аьлар Зайпала. — Шоана ловш дале-м… алийта цунга а!

— Са ала дац! — аьлар сихха, 1азе. — Тхьовра шоана хезачул совг1а, са а со воацачун а ала х1ама дац укхаза!

Цул т1ехьаг1а, Айдамари 1аьлахеи, шоашца Эска а волаш, Tloxa Зайпала коара бахар. Этта сатем, Элбазара дешо бохабир:

— Къонахий белажаш ецаре, сево хьалкхоабаргдар Дуне?

Цхьа ха яьлча, Зайпала мукъабовлийта боккхий нах бахар. Шо-шоай уйлаща д1алийцца болхар уж, цу къонахий къамаьло цецбаьха. Дукха г1атамаш яьр, Зайпала т1еххьара аьннар а дар. Цана-м ховра, кхоанарча таьзета Эска воаг1аргвоацилга а, е цун ва йиш йоацилга а. Шинна а довна-даьша, шоашта юкъера юкъ-моттиг хьахьокхар из долга а. ...

Эскар бахачахьа гарга г1орташ, сиха духьал йоаг1а к1аьда машин гучаяьлар. Хьат1акхоаччаше сеца, т1ера 1оваьлар, Эский лоалахочун во1.

— Хьона ховш дий ер, Эсий? Хьо чувеха войташ вар со!..

— Даьра хов! Ер ха со воацаш валаре бакъахьа а ма вар!

— Бехке малаг1а ва хац-м, йоах, — лувра з1амсаг, — йийтта тепча-м, венначун хинний яхаш а дувц...

— Бе а дац из-м… даьра дац… Хьаннаг1чун хинна яле а!..:

1оволавелар кхоъ. З1амсаг т1ехьакхайкар:

— Г1аш х1ана долх шо? Шоана т1ехьа ма венавий со! Ц1аьхха сецар Эска, ца1 дагадеха. Хьавийрзар:

— Тхо-м, тхоаш 1очуг1оргдар, 1а фу дийя во1! Дехьа юрта а г1ойя, тха ц1аг1арча кхалсага даь-ц1енга, сихха хьалкхача алал!

— Гошархана вешийга саг вахийта кечвеш вар, говраца!

— Машинаца сихаг1а кхоачаргвар цига. Кхаьчача бакъахьа а вар хьо! Цун вешийга алал 1а, аз йоах аьле, хьайца кагий нах а «гурзой мешен» а йолаш, сихха хьалкхача аьле!

Машин д1аийккхар. Ераш сихо болабелар. Зайпала коара ваьлча-г1оне йиет ца хулаш, бордаш детташ венача Эскас, х1анз сихдаь, хоззаш йоахар: «Везан-Даьла, кхы деха дац са!.. 1очукхоачавелахьа со!.. Х1ай, Везан-Даьла, лаьрх1ар чакхдаккхалца са диталахьа сона!..»

* * *

Оршот дийнахьа ши таьзет эттар цар юрта. Шоллаг1дар — За1амий Эска д1аволлаш дар. Цхьачара, «дог даьтт1а веннав из», йоахар. Цхьан хана, цо мурдашта ларх1а хьадаьча ц1аг1а уллар къоаночун дакъа. Сесаг-м гуш яцар. Вешта, кхы укх ковнаца г1улакх хургдоацаш, сийссаре хоадаяьяр Эскас, шийна балийца хоттаенна гаргало.

Кхоачарачар а хийрачар а де дезараш д1адаьдча, ц1енгара доаг1а г1улакх дерзадеш бар Эский мехкарий. Белхаш а боацаш, къонахий мо уйлане а болаш, массанахьа б1арг а кхоачаш, шоай т1еххьара декхар кхоачашдеш бар уж. Цанна ч1оаг1аг1а 1аткъаш дар малаг1а да а хоалацар: ц1аьхха, шоай боча да д1авалар дар; е шоай вещий караг1а наха саг валар дар; е, шовзткъалаг1а бийса яьлча, шоаш лийстача ц1ен ни1, кхы да елла къовларгхилар дар. Хала дар из ха, цкъаьннахьа къонахийчарех тара йийрзача, цар йовхьамашта б1арахьажача.

Автор: Хамхоев Ваха
  С начала учебного года в Центре творчества детей и юношества Малгобекского района проведён ряд открытых занятий в объединениях различного направления.
15.12.2017 Skforussia.Ru
О.Ю. Васильева приняла участие в работе «ВУЗПРОМЭКСПО-2017» 14 декабря, в рамках 5-й ежегодной национальной выставки «ВУЗПРОМЭКСПО-2017»,
15.12.2017 Skforussia.Ru
Сразу после заступления на должность директора школы (а было это два десятка лет назад) Абакур Магометович Чапанов распорядился выкрасить панели во всех школьных помещениях светлой краской.
15.12.2017 Skforussia.Ru
IMG-20171215-WA0013 - Администрация Малгобекского р-на С начала учебного года в Центре творчества детей и юношества Малгобекского района проведён ряд открытых занятий в объединениях различного направления.
15.12.2017 Администрация Малгобекского р-на
41d68c9834145fb764b0 - Министерство ОбразованияО.Ю. Васильева приняла участие в работе «ВУЗПРОМЭКСПО-2017» 14 декабря, в рамках 5-й ежегодной национальной выставки «ВУЗПРОМЭКСПО-2017»,
15.12.2017 Министерство Образования
ОБРАЗОВАНИЕ  Абакур ЧАПАНОВ:   «ТРУДНЫХ ДЕТЕЙ НЕ БЫВАЕТ» - СердалоСразу после заступления на должность директора школы (а было это два десятка лет назад) Абакур Магометович Чапанов распорядился выкрасить панели во всех школьных помещениях светлой краской.
15.12.2017 Сердало
МИНУТКА ПРОСВЕЩЕНИЯ - СердалоЗондировать почву Предварительно выяснять что-нибудь у кого-нибудь с целью определения возможности успеха в намечаемом деле; изучать какую-нибудь информацию для ее дальнейшего использования.
15.12.2017 Сердало
32999 - Министерство ОбразованияГруппа преподавателей жестового русского языка из Ингушетии получила удостоверения о повышении квалификации по программе дополнительного профессионального образования, сообщила пресс-служба республиканского Миннаца.
15.12.2017 Министерство Образования
map_denmark - Министерство ОбразованияАгентство международного образования Дании предоставит государственные стипендии российским студентам и аспирантам для прохождения учебных стажировок в 2018-2019 учебном году.
15.12.2017 Министерство Образования
41d68c9a5cc3d6494d65 - Министерство ОбразованияВ.В. Путин заявил, что поддержка талантливых детей в России получит дальнейшее развитие 14 декабря Президент Российской Федерации В.В.
15.12.2017 Министерство Образования
  В городе Сунже состоялся первый выпуск учеников «Школы ингушских адатов».
15.12.2017 Skforussia.Ru
IMG 7798 - Народное собрание  В городе Сунже состоялся первый выпуск учеников «Школы ингушских адатов».
15.12.2017 Народное собрание
02be587e8ec8463200112109fb090e68 - Администрация Малгобекского р-наГлава Ингушетии Юнус-Бек Евкуров в ходе встречи 14 декабря с ректором Финансового университета при Правительстве РФ Михаилом Эскиндаровым обсудил вопросы подготовки в вузе ингушских студентов и договорился с ним о провед
15.12.2017 Администрация Малгобекского р-на
Ю. Евкуров обсудил с ректором Финансового университета при Правительстве РФ успеваемость ингушских студентов - Полпред Ингушетии в Ростовской областиГлава Ингушетии Юнус-Бек Евкуров в ходе встречи 14 декабря с ректором Финансового университета при Правительстве РФ Михаилом Эскиндаровым обсудил вопросы подготовки в вузе ингушских студентов и договорился с ним о провед
15.12.2017 Полпред Ингушетии в Ростовской области
Юнус-Бек Евкуров решил провести воспитательную беседу со  студентами из  республики, прогуливающими занятия в  финансовом университете при правительстве РФ.
14.12.2017 Skforussia.Ru
Глава Ингушетии Юнус-Бек Евкуров в ходе встречи 14 декабря с ректором Финансового университета при Правительстве РФ Михаилом Эскиндаровым обсудил вопросы подготовки в вузе ингушских студентов и договорился с ним о провед
14.12.2017 Skforussia.Ru
Ю. Евкуров обсудил с ректором Финансового университета при Правительстве РФ успеваемость ингушских студентов - Администрация МО г. КарабулакГлава Ингушетии Юнус-Бек Евкуров в ходе встречи 14 декабря с ректором Финансового университета при Правительстве РФ Михаилом Эскиндаровым обсудил вопросы подготовки в вузе ингушских студентов и договорился с ним о провед
14.12.2017 Администрация МО г. Карабулак
Агентство международного образования Дании предоставит государственные стипендии российским студентам и  аспирантам для прохождения учебных стажировок в  2018-2019 учебном году,
14.12.2017 Skforussia.Ru
Ю. Евкуров обсудил с ректором Финансового университета при Правительстве РФ успеваемость ингушских студентов - Постоянное представительство Республики ИнгушетияГлава Ингушетии Юнус-Бек Евкуров в ходе встречи 14 декабря с ректором Финансового университета при Правительстве РФ Михаилом Эскиндаровым обсудил вопросы подготовки в вузе ингушских студентов и договорился с ним о провед
14.12.2017 Постоянное представительство Республики Ингушетия
IMG 7798 - Народное собрание  В городе Сунже состоялся первый выпуск учеников «Школы ингушских адатов».
15.12.2017 Народное собрание
Ингушских студентов приглашают на учебную стажировку в Данию - ИнгушетияАгентство международного образования Дании предоставит государственные стипендии российским студентам и аспирантам для прохождения учебных стажировок в 2018-2019 учебном году,
14.12.2017 Ингушетия
Успеваемость на контроле - Ингушетия
Успеваемость на контроле
Глава Ингушетии проведет «разбор полетов» со студентами-прогульщиками Юнус-Бек Евкуров решил провести воспитательную беседу со студентами из республики,
Ингушетия
Выставка ВУЗПРОМЭКСПО - Ингушетия
Выставка ВУЗПРОМЭКСПО
Технологии ингушских ученых по опреснению воды заслуживают мирового признания Ряд крупных компаний проявили большой интерес к проектам Ингушского госуниверситета по созданию высококачественных сорбционных материалов д
Ингушетия
МИНУТКА ПРОСВЕЩЕНИЯ - Сердало
МИНУТКА ПРОСВЕЩЕНИЯ
Сводить концы с концами Жить в бедности; с трудом справляться с нуждой; выживать; существовать на небольшую сумму денег или какого-то другого ресурса.
Сердало
В ОФСИН России по Республике Ингушетия прошло оперативное совещание - ОФСИН по Республике ИнгушетияВременно исполняющий обязанности начальника ОФСИН России по Республике Ингушетия майор внутренней службы Магомед Хакиев провел плановое оперативное совещание с сотрудниками аппарата ведомства.
15.12.2017 ОФСИН по Республике Ингушетия
Магасский районный суд Ингушетии вынес решение о продлении на месяц срока содержания под стражей Альберта Хамхоева, задержанного по делу о нападении на пост ДПС в Яндаре, сообщил его адвокат.
15.12.2017 Кавказский узел
Вчера ночью, примерно в 21.10 на ул. Хвойная а/о Альтиевский г. Назрань, в ходе проведения рейдовых мероприятий сотрудниками УГИБДД МВД по Республике Ингушетия   для проверки была остановлена автомашина  «Опель-Вектра»,
14.12.2017 МВД России по Республике Ингушетия
Что привело к аварии? - Ингушетия
Что привело к аварии?
Комиссия «Ростехнадзора» выясняет причины взрыва домов в Сунже Продолжается расследование обстоятельства взрыва домов в городе Сунжа.
Ингушетия
Водитель «хлебовозки» получил серьезные травмы при столкновении с машиной скорой помощи в Ингушетии - Ингушетия
Водитель «хлебовозки» получил серьезные травмы при столкновении с машиной скорой помощи в Ингушетии
ДТП с участием машины скорой помощи и легковой автомашины, перевозившей хлеб, произошло на внутренней дороге Назрани, в районе так называемой «Долины смерти».
Ингушетия
В Ингушетии водитель сбил 11-летнего ребенка - Ингушетия
В Ингушетии водитель сбил 11-летнего ребенка
В городе Карабулаке 26-летний местный житель, управляя автомашиной «Лада-Гранта», совершил наезд на 11-летнего мальчика, сообщает пресс-служба МВД по Ингушетии.
Ингушетия
В домах культуры Ингушетии планируется создать центры этнографической культуры - Министерство культурыВ зале заседаний Министерства культуры и архивного дела Республики Ингушетия прошло совещание по вопросам подготовки и проведения мероприятий, посвященных празднованию Нового года.
14.12.2017 Министерство культуры
Марет Газдиева провела совещание с вокалистами республики - Министерство культурыВ зале заседаний Министерства культуры и архивного дела Республики Ингушетия состоялось совещание с артистами-вокалистами Республики Ингушетия, задействованных в мероприятиях, посвященных празднованию Нового года.
15.12.2017 Министерство культуры
ЖИЗНЬ, ПОКАЗАННАЯ НА СЦЕНЕ - СердалоТеатр — это то искусство, которое в первую очередь учит быть человеком, чувствовать и сопереживать.
15.12.2017 Сердало
С новыми театральными проектами возвращаюсь! - Сердало
С новыми театральными проектами возвращаюсь!
«За четыре дня получено столько ценной информации, проведено тренингов и мастер-классов талантливейшими педагогами и режиссерами, что ближайшие полгода я буду творчески расшифровывать полученные на семинаре знания»,
Сердало
Ингушская молодежь приглашается на творческую студию «Крылья возможностей» - Ингушетия
Ингушская молодежь приглашается на творческую студию «Крылья возможностей»
В Москве 26 декабря текущего года пройдёт мероприятие по развитию творчества людей с ограничениями по здоровью Федеральное агентство по делам молодежи совместно с Фондом содействия интеграции инвалидов «Активная жизнь
Ингушетия
«Архыз 24» при поддержке Президентской библиотеки проводит II масштабный медиаконкурс «Кавказ. doc» - Ингушетия
«Архыз 24» при поддержке Президентской библиотеки проводит II масштабный медиаконкурс «Кавказ. doc»
Телеканал «Архыз 24» объявил о проведении II масштабного медиаконкурса «Кавказ.
Ингушетия
Ингушетия может стать площадкой для проведения международных сборов спортсменов - Magas.RuГлава Ингушетии в ходе встречи по итогам проведения в республике вечера бокса среди профессионалов «Герои ринга» отметил успех прошедшего мероприятия ,
15.12.2017 Magas.Ru
Георгий Нуров: «Лучший прием устроили в Ингушетии» - IngFootball.RuЭкс-нападающий нижнекамского «Нефтехимика» Георгий Нуров, выступающий за татарский клуб в сезоне 2012-2013 в первенстве ФНЛ, в интервью Евроспорт.ру отметил что лучший прием увидел в Ингушетии.
15.12.2017 IngFootball.Ru
МИНУТКА ПРОСВЕЩЕНИЯ - СердалоЗондировать почву Предварительно выяснять что-нибудь у кого-нибудь с целью определения возможности успеха в намечаемом деле; изучать какую-нибудь информацию для ее дальнейшего использования.
15.12.2017 Сердало
Предолимпийские страсти - Сердало
Предолимпийские страсти
Пятого декабря, как известно, исполком Международного Олимпийского Комитета (МОК) лишил сборную команду России права участвовать в зимних Олимпийских играх в Пхенчхане (Южная Корея),
Сердало
Ингушский спортсмен Мовсар Боков выступит на чемпионате мира по боевому самбо в Таджикистане - Ингушетия
Ингушский спортсмен Мовсар Боков выступит на чемпионате мира по боевому самбо в Таджикистане
Сегодня, 15 декабря, в городе Душанбе (Таджикистан) стартовал XXIII Чемпионат мира по боевому самбо по версии WCSF.
Ингушетия
Муслим Евлоев завоевал Кубок Кыргызстана по вольной борьбе - Ингушетия
Муслим Евлоев завоевал Кубок Кыргызстана по вольной борьбе
Ингушский спортсмен Муслим Евлоев завоевал путевку на чемпионат Азии по вольной борьбе, который должен пройти в будущем году в Бишкеке.
Ингушетия
Документальный фильм "Вопреки" - Magas.RuБольшое удовольствие знать, что это произошло у меня на глазах, что я был свидетелем этому.
16.12.2017 Magas.Ru
Владимир Путин вручит в Кремле главе города Назрани Алихану Тумгоеву государственную награду - ИнгушетияВладимир Путин вручит в Кремле главе города Назрани Алихану Тумгоеву государственную награду — медаль ордена «За заслуги перед Отечеством» второй степени.
15.12.2017 Ингушетия
АНО «Центр поддержки предпринимательства» приглашает всех желающих принять участие в бесплатном тренинге на тему «Генерация бизнес-идеи» в рамках программ обучения АО «Корпорация «МСП» для действующих предпринимателей по
15.12.2017 Министерство экономического развития
AF3I0291.jpg - Республика ИнгушетияЗаместитель Председателя Правительства РФ Александр Хлопонин, прибывший накануне в Ингушетию с рабочей поездкой,
13.12.2017 Республика Ингушетия
IMG_2272.JPG - Правительство Республики ИнгушетияМинистр строительства и жилищно-коммунального хозяйства Российской Федерации Михаил Мень 14 декабря провел рабочую встречу с главой Республики Ингушетия Юнус-Беком Евкуровым.
15.12.2017 Правительство Республики Ингушетия