Новости города БезФормата.Ru
Магас
Главные новости
 
Задать вопрос?

​ЛАЗАРАШТА ДОХЬАЛ КЪОВСАМ ЛОАТТАБАР

​ЛАЗАРАШТА ДОХЬАЛ КЪОВСАМ ЛОАТТАБАР - Сердало
​ЛАЗАРАШТА ДОХЬАЛ КЪОВСАМ ЛОАТТАБАР - Сердало
Фото: serdalo.ru

«Хьайга лазар деча, лорашка гIо», – оал гIалгIаша.

Вахача метте дукха нийслу, магар дика доацаш, лорашка кхайка везаш. Къаьстта тIехьарча хана дукха даьржад наха юкъе тайп-тайпара, хьалха вIалла да аьнна а хозаш ца хинна лазараш. Хийла хьахоз, хьанехк фунехкадаьча лазарах велар, аьле. КIеззига шелал кхийттача, е михага ваьгIача, е тIуно йолча моттиге ха яьккхача а, лазар кхет цхьаволча сага. Нагахь санна ханнахьа дарба хьа ца дой, гаьна доалаш а нийслу из, шийна тIехьа унзарагIдола лазар тIа а озадеш.

Хьалха дIаяхача ханашкахьа-м, моллагIдолча лазара духьала цига тоачон, е хорсама, е кхыча сомах яьккха мутт мелча, е кIедж яьккха шура мелча, е кхы дIахо дола ший цIагIара дарба дича, дIадоалар кIезиг-мезиг дола лазараш. ХIаьта хIанз иштта дац, кIеззига шелал хьакхийтта яьлча, цунна духьала лерттIа дарба ца дой, из гаьнадоал, цул тIехьагIа цох кIалхарвала хала а хул. Вешта, боккъалдар аьлча, хьалха санна ший цIагIа халкъан дарба деш наггахьа саг мара нийслац наха юкъе. Иштта хьувзачул лорашка дIаводаш дуккха а аттагIа хета моллагIчоа.

Миччахьа шийна дарба хургда аьнна хетача, ший дего къоабалъяьча моттиге вода моллагIвола саг дIа. Бехк а бац наьха, дикагIа хьахьожача тIалест наьха са. Хьалха, хьокхама аьлча, цхьа иттех шу тIехьашка вахача, вайна дагадоагIа, дарбанче Iовижа, шийна дарба дайта мел хала дар. Iовижа маьнге хьацакхоачаш, хьежа везаш хулар. Даьла къахетамца, из хIама вай мехкара тIехьарча шерашка кIезиглуш дIадоалаш латт.

Хьалха, вIалла хургйий-хьогI, аьнна, хиттача метте – лоам а тIехьа – вIаштIара яь, йоккха дарбан гIишлош я. Назране, Буро чу керда гIишлош хьалъяьй, наха дарба де аттагIа хургдолаш. Ольга тIа а я наьха лазар тахка а гучадаьннача лазара духьала къовсам лоаттабе а хьалъяь 4 гIат йола, вIаштIара яь йоккха дарбан гIишло. Соахка болх бе йолаеннай Галашка керда хьалъяь 3 гIат йола йоккха барбанче а. Вай мехка кхы дIахо а дукханахьа яьй дарба дара даькъе керда гIишлош хьал. ДIахо йодача хана а цу тIехьа къахьегаш, из хаттар юстардаккха уйла йолаш ба ГIалгIайчен кертте латтараш.

Укхаза Галашкарча дарбанче хилар со, дукха ха йоацаш ваха, цигара болх мишта дIабода а, унахошта доагIа дарба мишта ду а хар духьа. Соца кхы а тхоай балхара новкъости бар дарбанче баьхка. Тхо цига дIа а даха юхадахкалца, тхона хIараненна уллув ваьнна саг а волаш, дика хьежар тха гIулакхага дарбанчен викалаш. Даха дIаайттача хоза моаршал хаьтта тIаийцар.

3-ча гIата тIарча «Терапия» отделене гIолла го боаккхаш чакхваьлар со, унахошка фу хьал да хьожаш а, царна дарба деча лорашца къамаьл деш а. ХIаьта са новкъости дарбанчен кхыдола дакъаш довза а цигахьа фуд а хьажа бахар. Могаш боацаш, шоашта дарба дайта баьхкача нахага йистхилале, цкъара аз къамаьл дир отделене стационарни терапевт йолаш болх беш йолча лораца Гадаборшакъонгий Башира Тамилайца.

– Дукха ха йий Iа Терапия даькъе болх бу?

– 5 шу да аз укх даькъе болх бу, хIаьта укхаза Галашка больнице аз болх бу 3 шу да.

– ДукхагIа укхаза шо долча шоашта дарба дайта хьаухача наха гуча дувлараш малагIча тайпара лазараш да?

– ДукхагIа тхо долча могаш боацаш хьауха унахой боккхалгахьа леста нах ба. Фо тIуна хиларах, укхаза дукхагIа пехкашца дувзаденна лазараш гучадувла, цул совгIа йовхьараш хиле, из гаьнадаьннараш а нийслу. Из доацаш, астма долаш а, давлени лакхлуш а, жамарашца бала болаш а, шекар лакха долаш а, симаца бала болаш а, дог лазаш а хул нах тханцига, шоашта дарба дайта баьхке. Бакъда, пехкашца бала бараш дукхагIа хул унахой, дукхагIа укхаза лоамара фо тIуна хилара бахьан да из.

– Хьога хаьттача, дарба хулий укхаза хьабаьхкача наха? Духхьал лоамарбараш хинна а мича Iа укхаза унахой.

– Лоамарчарел совгIа, цигахьара шарачара а нах хул тхо долча, шоашта дарба эца баьхке. Царна давлени лакха хилча, укхаза халагIа хул, бакъда, укхаза бахаш болча наха давлени лакхъелча е лохаелча, дуккха а аттагIа хул из меттаоттае. Укхаза хьабаьхкача унахоех сонавайнавац е хеза а дац цхьан саго дарба даланзар шийна, кIалвисар ше, оалаш. Укх дарбанче аз болх бу 3 шу а да. Тхоай оагIорахьара де мел дезар хьаду оаха, унахочоа гIойле яргйолаш. ДIахо цхьа геттара кIалвиса саг хилча, укхаза улла а ца веш, кхычахьа дIахьожавий дIавуг оаха, цун лазарга хьажже. Укхаза баьда цIабахараш дукха нийслу тхо долча тIехьагIа юха баьхке, шоашта гIойле ца хуларе юхаухарг мича бар уж. Наха дарба дар тха гIулакх да, хIаьта царна доагIа моаршал лур Даьла ва.

– Цкъа укхаза хинна саг юхавара маIан фуд, хана йола гIойле мара еций оаша царна ер?

– Цхьавола саг хул, ший хIара ха массаза йоал, лорашта юха тIа а ухаш, шийна лерттIа дарба дайта дезаш, уж моргаш ба юхаухараш. Цхьадола лазар хул хьеккха дегIацара цIендаь дIадаккха йиш йолаш, хIаьта кхыдар хул ше дегIаца долга сага хоам беш а, цIаькха а цIаькха а дарба де дезаш. ХIанз аьттув болаш, аргдар аз вай мехкахошка, боккъал, аз дехар ду шуга, шоаш цамогаш хилча, кхувргдар из-м, яхаш, ца а дагIаш, ханнахьа лорашка дIа а дахе, шоашта долча лазара духьала дарба дайта. Гаьна даьнна, кIоаргделча, хала да моллагIча лазарца къовсам лоаттабе. Ханнахьа даь хIама дика ма дий. Лазар кIоаргаделча, лорашта из дIадаккха цамегача, тIаккха царна бу беррига бехк. Е из а е вож а хургдоацаш, шоай ханнахьа дарба доре бакъахьа дар могаш боацача наха. Дала моаршал лулда массанена а.

Тамилайцара къамаьл чакхдаьлча, со дIахо вахар дарба эцаш бадача унахошца къамаьл де. Терапия отделене чу а палаташка а – массанахьа лостам бар, цIено яр, хIара саг ше-ший метте вар. Со чакхвоалаш са къамаьл хиннача наха юкъе боккхий нах а кагий нах а бар. ХIаране ше-шийна хетар оалаш, лораш шоашта деча дарба хьаькъе а дIахо шоашца леладеча гIулакхах лаьца а дийцар.

«Моттиг дика я ер, хьаяь гIишло а дика яьй. Укхаза хьавоагIача хана со давлени лакха йолаш вар, хIанз гIойле хиннай сона, из Iолохаеларца. Лораш шоашта де могар хьадеш ба, царех ала цхьаккха хIама дац, дика мара. Сона мо укх чу соца бадарашта а йоал гIойле, цхьабола тха новкъостий гIойле хинна чу а бахаб. Бакъда, дар лораде деза вай, тиша ца а йолийташ, лорае еза ер моттиг. Цхьаькха а да са белгалдаккха, столови я дика хьаяь латташ, бакъда, цу чу пхьегIаш яц, уж йила моттиг а яц. Укхаза палате чу а вена валавеза-кх хьа уж юлаш. Столове пхьегIаши, уж йила моттиги Iалашйоре бакъахьа дар чIоагIа. Из дехар дар тха, со-м кхоана чугIоргва, кхы а дIахо дарба деча наха хулдалар, яхаш, да аз дувцар», – йоах унахочо Бузартананаькъан Iалаудина.

Укх воккхача сага дехара хьаькъе, столове фуд хьажа, цу чу гIолла хьожаш чакхваьлар со. Бокъонца дехьеи-сехьеи йоккха шиъ шабоаллорг а латташ, шунаш, гIандаш а долаш, воккхача сага ма аллара дика кийчъяь моттиг я хIама дуача наха Iалашъяь, бакъда, цо яхача тайпара, чу пхьегIаш яц, уж йила моттиг а яц. Цу хаттара хьаькъе са къамаьл хилар дарбанчен кулгалхочун когаметта волча Дзарахнаькъан Шамилаца.

Цу хаттара жоп луш, Шамила сога аьлар дIахододар: «Хьалха пхьегIаш йолаш яр укх отделене столове, бакъда, цу пхьегIашта дIатIакхайда уж хьаэцаш саг вацар. Цудухьа оаха уж вокха шин отделене столовешка дIа-хьа йийкъай. Дала аьннадале, укх деношка пхьегIаш а, уж йила моттиг а юха вIаштIехьйоаккхаргйолаш я цу столове, унахошта аттагIа хургдолаш».

ДIахо са къамаьл хилар цу отделене чу дарба деш болча кхалнахаца. Уж цу ханна моша хIама юаш бар. «ХIаьтта хIама дуача тIакхаьчар со шоана, Iодотта вайна чай», – аьнна, царца бегаш а баь, дIахо сай къамаьл дир аз кхалнахаца. Цу массаболча кхалнаха викал а яь, шоашта хьалхара къамаьл дайтар Йовлой Зейнапага.

– Дукха яха, Зейнап, бакъдар алалахь, миштад шун гIулакх?

– Iалаьлай, ма дика да-кх тха гIулакх. Ма дика хьож-кх тхога ераш, молха, маха, тIадамелга – массадола хIама долаш да. Шоашта могар ду акхар, тхона дарба деш.

– Шун дарба ду лор малагIа я, лерттIа хьахьожий шуга?

– Илай со укхаза а кхычахьа а хьалха дарба деш. Тха дарба дара лор Плиева Зоя я. Дика хьож тхога, дош хоза оал, тоха кулг кIаьда долаш саг я лор. Укхаза тхоашта дарба хуландаь, юхаух тхо. Далла хоастам ба, вай ер моттиг йолаш.

ДIахо болча кхалнахага хаьттар аз, шун дий, укхо аьнначул совгIа, ала, тIатоха хIама. Цо аьннар аргда шоаша, кхы совгIа хIама дац, аьлар унахоша. Царна моаршал а кхайкадаь, цар Iадика а йийца, со араваьлар.

Цу ханна, тхьовре шоай болх баь йисте байна сога хьежаш латташ са новкъости бар, царех дIа а кхийтта ваха ваьлар со дарбанчера. Долхаш тхона тIехьа араяьннача йоккхагIйолча медсестрас, никъ дика а бийца накъадаьхар тхо.

Дика хета цу моча моттигашкара нах оамалца, гIулакхаца болаш. Хьалха латтача сагага хьежжа хул деррига а. Дала эша ма болба вайна шоай балхагахьа кхетам бола дика лораш а кхы дIахо бола говзанчаш а.

Матенаькъан Илез

«Сердало» № 21

Здоровье Прочитанный на днях на одном из интернет-ресурсов материал вызвал в моей памяти трагедию, случившуюся в семье моего брата около 30 лет назад.
24.03.2017 Сердало
Первый врач-фтизиатр среди ингушей Фатима Яндиева (Шамилёва). К Всемирному дню борьбы с туберкулёзом - Magas.RuПервый врач-фтизиатр среди ингушей Фатима Яндиева (Шамилёва) Наверное, врачом всё же надо родиться, потому что эта профессия из числа тех, что требует не только профессионализма,
24.03.2017 Magas.Ru
Первый врач-фтизиатр среди ингушей Фатима Яндиева (Шамилёва) - ИнгушетияПервый врач-фтизиатр среди ингушей Фатима Яндиева (Шамилёва) Первый врач-фтизиатр среди ингушей Фатима Яндиева (Шамилёва) Наверное, врачом всё же надо родиться, потому что эта профессия из числа тех,
24.03.2017 Ингушетия
Всемирный день борьбы с туберкулезом (World Tuberculosis Day) отмечается по решению Всемирной организации здравоохранения (ВОЗ) ежегодно 24 марта — в день,
24.03.2017 Министерство Здравоохранения
В Ингушетии построят психоневрологический диспансер и многопрофильную больницу - ИнгушетияАли Оздоев Власти Ингушетии намерены начать строительство первых в регионе многопрофильной больницы и психоневрологического диспансера.
23.03.2017 Ингушетия
КОРРУПЦИИ НЕТ! - ГБУЗ РКД В ГБУ РКД г.Магас на постоянной основе реализуется спектр антикоррупционных мероприятий в соответствии с действующим законодательством РФ (Федеральный закон о противодействии коррупции от 25.12.2008 года № 273-ФЗ).
23.03.2017 ГБУЗ РКД
Специалисты МЧС продолжают мониторинг паводкоопасных мест на руслах рек Ингушетии (видео) - ГУ МЧССпециалисты группы (по применению беспилотных летательных аппаратов) Центра управления в кризисных ситуациях и управления гражданской защиты Главного управления МЧС России по Республике Ингушетия продолжают мониторинг па
23.03.2017 ГУ МЧС
Территориальный фонд обязательного медицинского страхования Республики Ингушетия (далее - ТФОМС РИ) обязан предоставлять гражданину сведения об оказанной ему медицинской помощи и ее стоимости через свои интернет-порталы
23.03.2017 Прокуратура
В Дагестане детскому питанию не нашлось места в бюджете - Magas.RuВ Дагестане детскому питанию не нашлось места в бюджете.Аналогичные проблемы острого дефицита средств на социалку присутствуют и в других субъектах РФ, например, в соседней Ингушетии.
23.03.2017 Magas.Ru
Пресс-конференция после матча "Армавир" - "Ангушт" - ФК АнгуштАрсен Папикян, главный тренер ФК “Армавир”: Голы: Заурбек Конов (0:1, 48), Альберт Гаджибеков (1:1, 86), Андрей Мязин (2:1, 90+) «Армавир»: Максим Матюша – Альберт Гаджибеков, Сергей Мирошниченко,
27.03.2017 ФК Ангушт
IMG_1020 - Комитет по делам молодежи26 марта в ресторане Baker Street 221B состоялось первое собрание Литературного клуба «Лабиринт», организованного Комитетом по делам молодежи РИ.
27.03.2017 Комитет по делам молодежи
В Нальчике  прошло  юношеское первенство СКФО по самбо - Министерство по физической культуреС 23 по 25 марта  в Нальчике прошел турнир юношеского первенства СКФО по самбо.
26.03.2017 Министерство по физической культуре
AF3I6991.jpg - Республика ИнгушетияПодготовку к Хаджу-2017 Глава республики Юнус-Бек Евкуров обсудил сегодня с представителем Комитета по хаджу Ахмедом Теркакиевым.
26.03.2017 Республика Ингушетия
AF3I3718.jpg - Республика ИнгушетияСегодня в Доме культуры города Назрани Глава Ингушетии провел встречу с туркхами и тамадами населенных пунктов, старейшинами, общественными деятелями и представителями духовенства республики.
23.03.2017 Республика Ингушетия